اوریون
اوريون:
اوریون نوعی عفونت حاد ویروسی است که بهصورت اولیه غدد پاروتید(بناگوشی) را درگیر میکند که در قدیم به آن گوشک میگفتند. اوریون یک بیماری عفونی سیستمیک است که توسط ویروس اوریون ایجاد میشود. در غالب موارد اوریون به صورت بیماری خفیفی در کودکان(9-5 سال) بروز میکند، که بعد از چند روز خودبهخود خوب میشود. با اين حال علائم باليني و سير بيماري در بالغين در مقياس با كودكان به مراتب شديدتر بوده به طوري كه اكثرا منجر به درگيري ساير ساختمانهاي غددي بدن مانند بيضهها و لوزالمعده ميگردد.
اوریون هنوز یکی از شایعترین بیماری ها در برخی نقاط جهان می باشد. بنابراین پیشگیری ضروری می باشد.
علايم اوريون:
بزرگي غدد بزاقي و به خصوص غدد بزاقي بناگوشي علامت مشخصه بيماري است كه در دوسوم موارد اين تورم دو طرفه است بزرگي و دردناك بودن اين غدد بزاقي در جلوي گوش و زيرفك پاييني خود را نشان ميدهد كه معمولا تا 10 روز اين تورم باقي ميماند. همچنين محل خروج مجاري غدد بزاقي بناگوشي در دو طرف در داخل دهان كه در كنار دندانهاي آسياب دوم در گونهها باز ميشوند متورم و قرمز ميگردند.
علائم غيراختصاصي ديگر بيماري شامل تب، بيحالي، سردرد، درد عضلات بدن و بياشتهايي ميباشند كه همراه تورم غدد بناگوشي وجود دارند.
گاهی کودک یکی دو روز قبل از شروع علائم عمده بیماری اوریون دچار بدحالی عمومی میشود. بعد کمکم غدد بزاقی در ناحیه بناگوش و زیر چانه متورم میشوند که این علامت ممکن است همراه تب باشد.
در ابتدا گاهی تورم در یک طرف صورت ایجاد میشود و سپس طرف دیگر صورت را درگیر میکند و گاهی همزمان هر دو طرف صورت متورم میشود. تورم غدد بزاقی هنگام بلعیدن باعث درد میشود و ممکن است به دلیل توقف ترشح بزاق از غدد بزاقی، دهان خشک شود. در برخی موارد هم این بیماری دارای علائم خاصی نیست.
مهمترين عوارض اين بيماري عبارتند از:
فردی که به اوریون مبتلا میشود بهطور دائم در مقابل این بیماری ایمنی پیدا میکند.
این بیماری به ندرت اما ممکن است مغز را درگیر کند
التهاب تخمدان ها: درد در پائین شکم زنان می تواند از علائم این عارضه بوده ولی منجر به ناباروری نمی گردد.
● تورم بيضهها (اركيديت): اين عارضه شايعترين عارضه بيماري در مبتلايان بعد از بلوغ ميباشد كه تا حدود يك سوم افراد بالغ مبتلا به بيماري دچار آن ميشوند. اين عارضه كه با تب بالا، درد شديد بيضهها و تورم و قرمزي كيسه بيضهها همراه است در حدود 10 درصد افراد مبتلا باعث مشكلات نازايي ميگردد. البته اين تصور عامه كه فرد مبتلا به بيماري اوريون نبايد حركت كند زيرا ممكن است بيضهها متورم شوند از آنجا منشاء ميگيرد كه اين عارضه معمولا حدود 10 روز پس از تورم غدد بزاقي ايجاد ميشود و لذا آن را به حركت كردن بيمار نسبت ميدهند كه البته مورد قبول نميباشد.
● مننژيت: اين عارضه شايعترين عارضه اوريون در كودكان ميباشد به طوري كه باعث سردرد، تب شديد و سفتي گردن و استفراغهاي مقاوم ميگردد. البته در اين كودكان معمولا به محض گرفتن مايع نخاع علائم بيمار كاهش مييابد. اين عارضه معمولا خوشخيم بوده و بدون هيچ عارضه ماندگاري بهبود مييابد.
● كري: يكي از عوارض مهم اوريون كري عصبي ميباشد كه عمدتا يكطرفه بوده و ميتواند گذرا و يا دائمي باقي بماند.
● تورم غده لوزالمعده (پانكراتيت): اين عارضه خوشخيم و گذرا گاهي باعث درد شديد شكمي همراه با تب، تهوع و استفراغ شديد ميگردد كه البته معمولا علائم بيمار در عرض 2 تا 3 روز فروكش ميكند.
درمان اوريون:
درمان تورم غدد بزاقي در اين بيماران محدود به اقدامات علامت درماني و نگهدارنده ميباشد كه شامل داروي ضد تب و درد مانند استامينوفن يا بروفن و يا استفاده موضعي از كيسه آبگرم و يا سرد بر روي غدد متورم است. بهتر است غذاهاي سفت كه نياز به جويدن زياد دارند و يا غذاهاي ترش كه باعث ترشح زياد بزاق ميشوند، استفاده نشود.
داروي ضدويروس خاصي در اين بيماران كاربرد ندارد؛ زيرا بيماري خود به خود بهبود يابنده است و آن چنانكه واضح است مصرف آنتيبيوتيكها در درمان اين بيماري هيچ جايگاهي نداشته و عملي غيرمنطقي ميباشد. - اگر بیضهها متورم و دردناک هستند ، ممکن است پزشک استراحت مطلق و شربت استامینوفن توصیه کند تا تورم از بین برود.
امروزه با مصرف واكسن MMR كه در برگيرنده سه ويروس ضعيف شدهي سرخك، سرخجه و اوريون ميباشد و به طور روتين در كودكان در سطح كشور در دو نوبت يك سالگي و 4 تا 6 سالگي تجويز ميگردد به طور محسوسي از شيوع اين بيماري كاسته شده است.
اين واكسن به صورت زيرپوستي تزريق ميگردد. و گهگاه در محل تزريق تورم و سفتي گذرا ميتواند ايجاد شود. از عوارض بسيار نادر اين واكسن ميتوان از: تب و تشنج، تشنج بدون تب، تورم غدد بزاقي و مننژيت نام برد كه معمولا حداكثر ظرف يك ماه پس از تزريق واكسن ميتوانند ايجاد شوند كه مشكل خاصي براي بيمار ايجاد نميكنند.
● اقداماتی برای کمک به بیمار
در این دوران بهتر است به کودک بیمارتان غذاهای مایع مانند شیر، سوپ و یا ماست بدهید تا بلع غذا آسانتر باشد. برای رفع خشکی دهان بیمار مایعات فراوان به او بدهید و در صورت ایجاد مشکل هنگام نوشیدن از نی استفاده کنید.در این بیماری استراحت کافی و پرهیز از تحرک توصیه میشود. در این دوران درجه حرارت بدن کودک را کنترل کنید و در صورتی که حرارت بدن او بالا بود، سعی کنید با استفاده از اسفنج مرطوب، تبش را پایین آورید. برای تسکین درد کودک میتوانید از قرار دادن کمپرس آب گرم روی ناحیه غدد بزاقی استفاده کنید، این کار روند بهبود تورم ناشی از بیماری را تسریع میکند.هر چه زودتر بیمار را به دکتر ببرید و در صورت مشاهده وخیمتر شدن بیماری بعد از ۱۰ روز و وجود سردرد یا سفتی گردن حتما به پزشک مراجعه کنید. در صورتی که معمولا توصیه میشود تا ۵ روز بعد از بین رفتن تورم غدد بزاقی از مدرسه رفتن کودک جلوگیری کنید